Stress do nhiệt và độ ẩm trong chăn nuôi gia cầm và lợn

[Chăn nuôi Việt Nam] – Khi nhiệt độ toàn cầu tăng lên, ngành chăn nuôi phải đối mặt với những thách thức ngày càng lớn trong việc duy trì sức khỏe và năng suất vật nuôi. Một trong những mối quan tâm nghiêm trọng nhất hiện nay là stress do nhiệt, đặc biệt khi tình trạng này trở nên trầm trọng hơn do độ ẩm cao. Gia cầm và lợn là những loài đặc biệt dễ bị tổn thương, sức khỏe, hành vi và năng suất của chúng bị ảnh hưởng đáng kể trong những điều kiện như vậy.

Tìm hiểu về stress do nhiệt và vai trò của độ ẩm

Stress do nhiệt xảy ra khi vật nuôi không thể giải phóng hiệu quả lượng nhiệt dư thừa trong cơ thể, làm gián đoạn khả năng duy trì nhiệt độ cơ thể ổn định. Mặc dù nhiệt độ môi trường cao là nguyên nhân chính, nhưng độ ẩm cao làm cho tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn, gây khó khăn cho các cơ chế làm mát bằng cách bốc hơi, chẳng hạn như thở dốc hoặc đổ mồ hôi.

Để hiểu rõ hơn về tác động kết hợp của nhiệt và độ ẩm, đặc biệt là đối với gia cầm và lợn, Chỉ số Nhiệt độ – Độ ẩm (THI) được sử dụng rộng rãi như một chỉ số thực tế phản ánh mức độ stress do nhiệt. THI kết hợp nhiệt độ môi trường và độ ẩm tương đối thành một chỉ số duy nhất, phản ánh mức độ nhiệt mà vật nuôi thực sự cảm nhận được.

Hậu quả của stress do nhiệt đối với gia cầm và vai trò của việc khuếch đại nhiệt

Stress do nhiệt ở gia cầm là một vấn đề nghiêm trọng, xảy ra khi nhiệt độ lõi của cơ thể vượt quá ngưỡng bình thường, thường dao động từ 39,5 đến 41°C, tùy thuộc vào độ tuổi. Nếu nhiệt độ cơ thể vượt quá 41°C, nó có thể gây ra tổn thương tế bào lan rộng, viêm toàn thân, sốc tuần hoàn và cuối cùng là tử vong. Hiểu được tác động riêng lẻ và kết hợp của nhiệt độ cao và độ ẩm cao đối với sức khỏe của gia cầm là rất cần thiết để ngăn ngừa thiệt hại và đảm bảo phúc lợi động vật.

Ảnh hưởng của stress do nhiệt đối với gia cầm ngay cả trong điều kiện độ ẩm thấp

Không giống như động vật có vú, gia cầm không có tuyến mồ hôi và chủ yếu dựa vào các cơ chế làm mát bằng cách hít vào (thở nông) để điều chỉnh nhiệt độ cơ thể. Điều này làm cho chúng đặc biệt dễ bị tổn thương trong môi trường nhiệt độ cao. Ngay cả trong điều kiện khô ráo, khi nhiệt độ môi trường gần bằng hoặc vượt quá nhiệt độ cơ thể của gia cầm (39,5-41°C), khả năng bức xạ nhiệt của chúng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Ở ngưỡng này, làm mát bằng đối lưu (luồng gió) không còn hiệu quả và thở dốc trở thành cơ chế duy nhất, làm tăng đáng kể nguy cơ stress do nhiệt và tử vong.

Độ ẩm làm trầm trọng thêm stress do nhiệt: chỉ số nhiệt cảm

Độ ẩm làm tăng tác dụng của nhiệt độ: theo quy tắc chung, cứ tăng 10% độ ẩm, cảm giác nóng mà gia cầm cảm thấy sẽ tăng lên khoảng 2°C. Ví dụ, nhiệt độ 30°C ở một sa mạc khô cằn sẽ dễ chịu hơn nhiều so với 30°C trong một môi trường rừng rậm ẩm ướt.

Chỉ số nhiệt cảm và tỷ lệ tử vong: máy tính chỉ số nhiệt cảm giúp ước tính nhiệt độ cảm giác mà gia cầm thực sự trải qua. Ví dụ, ở 34°C và độ ẩm 40%, nhiệt độ cảm nhận được là khoảng 35°C. Tuy nhiên, nếu độ ẩm tăng lên 65%, chỉ số nhiệt cảm có thể tăng vọt lên đến 44°C, làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong.

Tổn thương tế bào và sinh lý

Tổn thương tế bào do nhiệt độ cao: khi nhiệt độ cơ thể của gia cầm vượt quá 41°C, tổn thương tế bào và viêm toàn thân sẽ xảy ra, nhanh chóng dẫn đến sốc tuần hoàn và tử vong. Về lâu dài, nó có thể gây ra các vấn đề về đường ruột như hội chứng ruột bị rò rỉ.

Năng suất và khả năng miễn dịch suy giảm: stress do nhiệt mãn tính làm suy yếu hệ thống miễn dịch, giảm lượng thức ăn tự nguyện, giảm hiệu quả tiêu hóa và hấp thụ chất dinh dưỡng, đồng thời làm giảm tốc độ tăng trưởng, sản lượng trứng và khả năng sinh sản.

Tác động của stress do nhiệt và độ ẩm đối với gà thịt, gà đẻ và gà giống

Gà thịt

Tải nhiệt cao do tăng trưởng nhanh: gà thịt được chọn lọc để tăng trưởng nhanh và hiệu quả cao, tạo ra nhiệt trao đổi chất lớn. Điều này làm cho chúng dễ bị stress do nhiệt, đặc biệt là trong điều kiện nóng và ẩm, nơi việc giải phóng nhiệt trở nên khó khăn.

Hiệu quả làm mát bằng hô hấp giảm: trong điều kiện độ ẩm cao, thở dốc trở nên không hiệu quả, dẫn đến tăng nhiệt độ cơ thể, giảm phúc lợi và ảnh hưởng đến chất lượng thịt.

Giảm lượng thức ăn và sản xuất thịt: stress do nhiệt làm giảm lượng thức ăn tự nguyện, dẫn đến giảm tăng trưởng và trọng lượng vào cuối giai đoạn, làm giảm hiệu quả kinh tế.

Giảm trao đổi chất của thức ăn và tăng trưởng cơ bắp: ngay cả một sự gia tăng nhỏ về nhiệt độ và độ ẩm cũng làm giảm tỷ lệ trao đổi chất của thức ăn (FCR) do năng lượng được chuyển từ phát triển sang điều chỉnh nhiệt độ cơ thể, ảnh hưởng đến sự phát triển cơ bắp và vẻ ngoài của thịt.

Tỷ lệ tử vong cao hơn: khi nhiệt độ cao kết hợp với độ ẩm cao, nguy cơ tử vong tăng lên vì cơ thể không còn khả năng điều chỉnh nhiệt, điều này đặc biệt nguy hiểm trong các mô hình nông nghiệp mật độ cao.

Tổn thương đường ruột và tăng nguy cơ mắc bệnh: stress do nhiệt làm tăng tính thấm của ruột và viêm nhiễm, khiến gà dễ mắc các vi khuẩn gây bệnh như Clostridium perfringens, dẫn đến viêm ruột hoại tử, làm giảm hấp thụ dinh dưỡng và sản xuất thịt.

Gà đẻ

Giảm lượng thức ăn và thiếu hụt dinh dưỡng: nhiệt và độ ẩm làm giảm lượng thức ăn tự nguyện, gây ra sự mất cân bằng năng lượng và canxi, ảnh hưởng đến sản lượng trứng, sản xuất trứng và chất lượng vỏ trứng.

Vỏ trứng mỏng và rối loạn COz: thiếu hụt canxi và CO, cao trong lồng thông gió kém, thay đổi độ pH của máu, rối loạn trong quá trình trao đổi chất canxi, ảnh hưởng đến các tuyến vỏ và tạo ra trứng có chất lượng thương mại kém.

Rối loạn nội tiết và miễn dịch: stress do nhiệt làm tăng corticosteron, gây ức chế miễn dịch và rối loạn hormone sinh sản, dẫn đến thời gian giảm để hạn chế sản xuất trứng và tăng nguy cơ mắc bệnh.

Gà giống

Giảm chất lượng trứng và phôi: nhiệt và độ ẩm cao và kéo dài làm mỏng vỏ, giảm chất lượng mặt trăng và tỷ lệ thụ tinh, dẫn đến giảm nở và tăng chết phôi sớm.

Giảm hiệu quả sinh sản: stress do nhiệt làm giảm chất lượng tinh trùng ở gà trống (nồng độ, khả năng di chuyển) và rối loạn rụng trứng và rách lòng đỏ ở gà mái → giảm tỷ lệ thụ tinh và chất lượng gà con.

Stress sinh lý toàn thân: nhiệt và độ ẩm kéo dài gây ra stress oxy hóa, rối loạn điện giải, mất cân bằng nội tiết, giảm tuổi thọ sinh sản, sức đề kháng và hiệu quả sản xuất, đòi hỏi can thiệp dinh dưỡng và môi trường chuyên biệt.

Ảnh hưởng của stress do nhiệt và độ ẩm đối với lợn

Lợn đặc biệt nhạy cảm với stress do nhiệt vì khả năng làm mát kém và thiếu tuyến mồ hôi chức năng. Lợn chủ yếu điều chỉnh nhiệt độ cơ thể thông qua các hành vi như nằm trong bùn, tìm kiếm những nơi mát mẻ và giảm tiếp xúc vật lý. Tuy nhiên, những hành vi này bị hạn chế trong các hệ thống chăn nuôi thâm canh, làm tăng tải nhiệt và nguy cơ bệnh lý.

Độ ẩm đóng một vai trò quan trọng trong việc khuếch đại stress. Độ ẩm cao làm giảm khả năng giải phóng nhiệt, đặc biệt khi lợn cố gắng làm mát bằng cách tăng hô hấp và truyền nhiệt qua da. Ngược lại, độ ẩm thấp với nhiệt độ cao có thể dễ dàng gây ra mất nước nghiêm trọng, tăng nỗ lực hô hấp và áp lực toàn thân.

• Tăng tần số hô hấp và giảm lượng thức ăn trong điều kiện stress do nhiệt làm tổn hại đến sự tăng trưởng và hiệu quả trao đổi chất.

• Tăng tỷ lệ nước/đơn vị thức ăn và sự thờ ơ là những dấu hiệu cho thấy tải nhiệt đang tiến triển.

• Giảm sản xuất sữa ở lợn nái cho con bú ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự tăng trưởng và sống sót của lợn con.

• Cai sữa chậm và hiệu suất sinh sản thấp ở lợn nái chịu stress do nhiệt kéo dài.

• Các dấu hiệu hành vi bao gồm năm khuynh hướng, làm bẩn lồng, hạn chế hành vi nằm trong bùn để làm mát.

• Chất lượng thân thịt giảm đáng kể do stress do nhiệt.

• Tỷ lệ tử vong có thể cao trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm khắc nghiệt.

Chiến lược phòng ngừa

Quản lý stress do nhiệt và độ ẩm là một thách thức quan trọng đối với các nhà chăn nuôi gia cầm và lợn, vì những yếu tố môi trường này có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe động vật, giảm năng suất và tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh.

Phytocee: là một chất phụ gia thảo dược trong thức ăn chăn nuôi, được pha chế với một hỗn hợp đặc biệt các thành phần hoạt tính từ thực vật (phytoactive) như polyphenol, withanolide và triterpenoid hoạt động trên một loạt các cơ chế, giúp cải thiện khả năng chịu đựng của động vật đối với các điều kiện bất lợi.

Là một chất thích nghi (điều chỉnh thích ứng), Phytocee hỗ trợ sự cân bằng của quá trình trao đổi chất và sinh lý động vật khi tiếp xúc với nhiệt độ và độ ẩm cao, giúp cơ thể thích nghi và ổn định.

Hoạt động chống oxy hóa mạnh giúp trung hòa các gốc tự do phát sinh trong quá trình stress do nhiệt, bảo vệ tế bào và mô, thúc đẩy phục hồi nhanh hơn và giảm thiểu tác động đến sức khỏe lâu dài.

Đồng thời, Phytocee cũng là một chất điều hòa miễn dịch, giúp cải thiện khả năng miễn dịch tự nhiên và thích ứng, điều này rất quan trọng khi vật nuôi tiếp xúc với stress do nhiệt, ức chế khả năng miễn dịch và tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Các giải pháp toàn diện và bền vững

Nói chung, Phytocee cung cấp một chiến lược phòng ngừa toàn diện, giúp gia cầm và lợn duy trì hiệu suất, sức khỏe và phúc lợi tối ưu trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm cao. Là một giải pháp tự nhiên từ thảo dược, sản phẩm không chỉ giải quyết những thách thức cốt lõi của sản xuất mà còn hỗ trợ định hướng chăn nuôi an toàn và bền vững, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường.

Natural Remedies: người tiên phong trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe vật nuôi

Natural Remedies là một người tiên phong trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe động vật, với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành. Công ty có trụ sở tại Ấn Độ và đã mở rộng sự hiện diện toàn cầu của mình tại hơn 45 quốc gia.

Natural Remedies tập trung vào việc phát triển một sản phẩm thay thế thảo dược (phytogen) cho hóa chất an toàn, hiệu quả và đáng tin cậy, đặt sức khỏe và tính bền vững của vật nuôi lên hàng đầu.

Các giá trị cốt lõi “Hữu ích” (Trở nên hữu ích) là kim chỉ nam cho sứ mệnh của công ty: tạo ra những tác động tích cực cho môi trường và xã hội, hướng tới một thế giới tốt đẹp hơn cho các thế hệ hiện tại và tương lai.